Kasa, Pervaz ve Fitil Nedir? Kapının Görünmeyen Üç Parçası

Kasa ne yapar?

Kasa, kanadın asıldığı ve kilitlendiği çerçevedir. Menteşeler kasaya, kilit dilleri kasadaki karşılıklara oturur; kanadın bütün ağırlığı ve kullanım yükü kasa üzerinden duvara aktarılır. Kapının her açılıp kapanışında yük bu hattan geçer.

Bu yüzden kapının düzgün çalışması kanattan çok kasaya bağlıdır. Gönyesinde olmayan ya da duvara yeterince bağlanmamış bir kasada kanat zamanla sarkar, kilit zorlanır ve fitil bir kenarda ezilirken diğer kenarda boşluk bırakır. İyi bir kanat, kötü bir kasayı kurtarmaz. Kapının ilk günden nasıl çalıştığını anlamak için kanada değil, kanat ile kasa arasındaki boşluğa bakmak gerekir; bu boşluk dört kenarda eşitse yük doğru dağılıyor demektir.

Pervaz ne yapar?

Pervaz, kasa ile duvar arasındaki bitişi kapatan profildir. Sıvanın, kaplamanın ya da eski kapıdan kalan izlerin kasayla buluştuğu düzensiz sınırı örter ve kapıya bitmiş bir görünüm verir. İç ve dış tarafta ayrı ayrı bulunur; ikisi farklı genişlikte olabilir.

Pervaz taşıyıcı bir parça değildir; görevi bitiş ve örtmedir. Bu onu önemsiz yapmaz: duvar kalınlığı boyunca değişkenlik gösteren yapılarda pervazın bu farkı karşılayabilmesi gerekir. Yenilemede eski kasadan kalan izleri kapatacak genişlikte olup olmadığı da baştan sorulmalıdır. İç ve dış pervazın aynı genişlikte olması zorunlu değildir; cephede ince, antrede geniş bir bitiş çoğu girişte daha dengeli durur.

Fitil ne yapar?

Fitil, kanat kapandığında kanat ile kasa arasında kalan boşluğu dolduran elastik şerittir. Hava, toz, koku ve sesin bu boşluktan geçmesini güçleştirir, kanadın kasaya çarpmasını yumuşatır ve kapanışa o bilinen sıkı hissi verir.

Fitilin en önemli özelliği sürekliliğidir: kanadın dört kenarını kesintisiz dolaşması, köşelerde açık kalmaması ve kapı kapandığında her noktada benzer biçimde sıkışması beklenir. Tek bir köşede kopan ya da ezilmiş bir fitil, kapının tamamının kapanış davranışını değiştirir.

Kasa-duvar bağlantısı yıllar içinde neyi belirler?

Kasa duvara bağlantı noktalarından tutunur ve aradaki boşluk dolgulanır. Bu bağlantı gevşek ya da dolgu boşluklu kaldığında kapı ilk gün sorunsuz çalışsa bile zamanla değişir: kanat kendi ağırlığıyla oturur, kilit hizası kayar, fitil dört kenarda eşit basmaz.

Duvarın malzemesi ve durumu bağlantı yöntemini belirler; her duvar aynı çözümü kabul etmez. Yenilemede eski kasanın söküldüğü yerde duvarın zayıflamış olması da mümkündür. Bu yüzden keşifte duvarın görülmesi ve bağlantı yönteminin hangi duvara göre seçildiğinin sorulması gerekir.

Yeni yapı ile yenilemede kasa farkı

Yeni yapıda kasa çoğunlukla kaba inşaat aşamasında, sıva ve zemin kaplaması tamamlanmadan yerine alınır; bu, kasanın duvara doğrudan bağlanmasını ve bitişin düzgün kapanmasını kolaylaştırır. Bitmiş zemin kotunun bu aşamada bilinmesi belirleyicidir.

Yenilemede ise iki yol vardır: eski kasanın sökülmesi ya da uygun durumdaysa korunup üzerine uygulama yapılması. İkisi aynı sonucu vermez; söküm duvar ve sıva onarımı getirir, koruma ise mevcut kasanın gönyesini ve sağlamlığını devralır. Çelik kapı değişimi rehberi bu iki yolu ayrıntılandırır.

Pervaz kararı: genişlik, ayarlanabilirlik ve pervazsız görünüm

Pervaz seçiminde üç soru vardır: iç ve dış tarafta ayrı ayrı ne isteniyor, duvar kalınlığındaki değişkenliği karşılayabilecek ayarlanabilir bir çözüm mü gerekiyor, eski izleri kapatacak genişlik yeterli mi. Bu sorular yanıtlanmadan seçilen pervaz montaj günü sorun çıkarır.

Pervazsız ya da gizli kasa görünümü isteniyorsa duvar düzgünlüğü kapının kendisi kadar önem kazanır; örtecek bir profil olmadığı için sıva ve kaplama bitişindeki her sapma görünür kalır. Bu tercih, üretimden önce duvarın nasıl bitirileceğinin kararlaştırılmasını gerektirir.

Fitil nerede durur, kaç sıra olur?

Fitil sisteme göre kanadın kenarına ya da kasanın iç yüzüne oturur; bazı sistemlerde tek sıra, bazılarında iki ayrı sıra bulunur ve eşik tarafında alt fitil ya da süpürge fitil kullanılır. Dış kapıda dört kenarda süreklilik aranır, kesik bırakılmış bir kenar kabul edilmez. Sıra sayısı tek başına bir üstünlük göstergesi değildir; belirleyici olan kaç sıra olduğu değil, kapandığında fitilin dört kenarda da aynı ölçüde sıkışmasıdır.

Asıl sorulması gereken fitilin görünümü değil, yıllar sonra yerine yenisinin takılıp takılamayacağıdır. Yıllar sonra sertleşen ya da ezilen bir fitil tüketim parçası gibi yenilenebiliyorsa kapı eski kapanış sıkılığına döner. Yerinden çıkarılamayan ya da yenisi temin edilemeyen bir fitil, ileride kapının bütününü sorun haline getirir.

Teklifte üç parça için ne sorulmalı?

Kasa için: hangi kasa tipi kullanılacak, duvara hangi yöntemle bağlanacak, kasa ile duvar arasındaki boşluk nasıl dolgulanacak, kilit karşılıkları kasanın neresinde olacak. Pervaz için: iç ve dış pervaz dahil mi, genişliği ne olacak, duvar kalınlığındaki farkı karşılıyor mu, eski izleri kapatıyor mu.

Fitil için: kaç sıra fitil var, nereye oturuyor, eşik tarafında ne kullanılıyor, ileride değiştirilebiliyor mu. Bu başlıkları yazmayan iki teklif fotoğrafta aynı görünse bile kapsam olarak farklıdır; teklif karşılaştırırken farkın çoğu kanatta değil, bu üç satırda saklıdır.

Teslimde her üçü nasıl kontrol edilir?

Kasa için: kapıyı yarı açık bırakın; kanat kendiliğinden açılmaya ya da kapanmaya başlıyorsa kasa şakülünde değildir. Kanat ile kasa arasındaki boşluğun dört kenarda eşit olduğunu gözle izleyin, kilidi birkaç kez çalıştırın ve zorlanma olup olmadığını elinizle hissedin.

Pervaz için: duvara her noktada oturup oturmadığına, köşe birleşimlerine ve derzin düzgünlüğüne bakın. Fitil için: kapının arasına bir kâğıt sıkıştırıp kapatın ve çekin; kâğıt dört kenarda benzer bir direnç gösteriyorsa kapanış dengelidir. Bir kenarda serbestçe çıkıyorsa o kenarda basma eşit değildir.

Yıllar içinde ne değişir?

Fitil tüketim parçasıdır; zamanla sertleşir, ezilir ve esnekliğini kaybeder. Kapı eskisi kadar sıkı kapanmıyor, rüzgârda ses geliyor ya da kapanışta tok ses yerine boş bir ses duyuluyorsa ilk bakılacak yer fitildir. Değişimi çoğu sistemde basit bir servis işidir.

Kasa tarafında değişim daha yavaştır: menteşe ayarı zamanla kayabilir, mevsimsel genleşme kanadın kapanışını dönemsel olarak zorlaştırabilir. Kış aylarında kapı şişmesi rehberi bu dönemsel davranışı anlatır; kalıcı bir sarkma varsa sorun ayar değil, kasanın duvara bağlantısıdır.

Üç parça birbirini nasıl etkiler?

Üçü bir zincirdir. Kasa gönyesinde değilse fitil hiçbir ayarla eşit basmaz; fitil eşit basmıyorsa kapanış sıkılığı ve ses davranışı bozulur; pervaz ise bu iki sorunun hiçbirini çözmez, yalnızca bitişi örter. Düzgün bir pervaz, arkasındaki kötü bir bağlantıyı bir süre görünmez kılabilir.

Bu yüzden kapı seçiminde kanadın yüzeyi kadar bu üç parçanın nasıl çözüleceği de sorulmalıdır. Atölyemiz Esenyurt, İstanbul'dadır; İstanbul genelinde keşif ve standart montaj ücretsizdir ve keşifte duvar, kasa ve bitiş birlikte değerlendirilir. İstanbul dışında nakliye, ölçü ve montaj koşulları teklifte netleşir.

Görüşme için hazırlık listesi

• Duvar kalınlığı ve bitmiş yüzey (sıva, kaplama)
• Yeni yapı mı, eski kasa sökümü mü
• İç ve dış pervaz tercihi
• Fitilin sırası ve değiştirilebilirliği
• Teslimde yapılacak kapanış denemesi